Verheerlijking van de dark ages

2 02 2014

West-Europa moet haar Songfestivalverleden van zich afschudden. Niet alleen omdat muziekstijlen uit dat verleden afgestraft worden op het moderne Songfestival. Maar ook omdat het verheerlijken van het verleden leidt tot een vertroebelde blik op het heden.

berlijnse muur bernauer strasse

In de jaren vóór de val van de Berlijnse muur was het Songfestival een puur West-Europese aangelegenheid. In die periode, met name eind jaren ’80 en begin jaren ’90, stond het festival muzikaal stil. Bepaalde genres bleven de boventoon voeren. Europa ontwikkelde zich op muzikaal gebied, maar het Songfestival bleef achter. Op een paar leuke uitschieters na kon je spreken van een soort Middeleeuwen.

Eind jaren negentig kwamen landen uit de voormalige Sovjetsfeer erbij. Deze landen hadden die traditie gemist. Niemand vertelde hen wat zogenaamd ‘een typisch Songfestivalliedje’ moest zijn: ze stuurden dus moderne popmuziek in, die beter aansloot bij de tijd. Dit werd mede mogelijk gemaakt door het afschaffen van de taalregel in 1999. Omdat in diezelfde jaren ook televoting werd ingevoerd, kreeg het Songfestival de link met de huidige generatie muziekliefhebbers terug – en die steunden de eigentijdse Oost-Europese inzendingen.

De afgelopen jaren (grofweg sinds 2009) ontwaken de West-Europese landen één voor één uit hun dark ages. Dat zorgt, Goddank, voor een geografisch diverser beeld in de top van de einduitslag. Het ene land is verder dan het andere, en het moge duidelijk zijn dat dit proces in Nederland nog niet voltooid is. We kampen nog steeds met twee mythes waar we vanaf moeten.

Het eerste probleem is de erfenis van muzikale armoede uit die zogenaamde Middeleeuwen. In Nederland heerst nog te veel het sentiment dat het Songfestival gemaakt is voor ‘typische Songfestivalliedjes’. Liedjes, zoals Cornald Maas het zou zeggen, ‘waarbij je halverwege moet gaan staan om mee te klappen’. Dit was het probleem van de NOS in de jaren 2005-2008, waarin de inzendingen stuk voor stuk achterhaald waren. Nederland moet dus afstappen van de mythe dat het Songfestival een elitefestival is voor een stel 50+ers in een auditorium.

Dit zijn de negatieve herinneringen aan de pre-Oost-Europese tijd. Maar er zijn ook positieve herinneringen, en die zijn wellicht nog wel schadelijker. Het Songfestival in de jaren ‘80 en begin ‘90 stond weliswaar muzikaal heel ver van de werkelijkheid af, het was een fenomeen op zich – maar wel een fenomeen waarin ‘we’ goed mee konden komen. Nederland scoorde nog regelmatig een top-tien-notering.

En dus deden de muzikale wetten van het Songfestival er eigenlijk niet zo toe. Geen Nederlander maakte zich druk over de achterhaaldheid van het concept. Immers: de tien kilometer bij het langebaanschaatsen trekt al jaren geen wereldpubliek meer. Maar zolang Sven Kramer daar grote kans heeft op een gouden olympische medaille, zal geen Nederlander opperen om die afstand af te schaffen.

De middeleeuwse songfestivaljaren hebben zelfs een bepaalde nostalgie meegekregen in Nederland. Die jaren worden gezien als ‘de Gouden Eeuw’ waarin Nederland nog om de prijzen meedeed. En zo ontstaat de mythe van de jaren ’80, de jaren van ‘het Songfestival zoals het zou moeten zijn’.

In dat narratief is Oost-Europa niet, zoals David Goodman zegt, de regio die het Songfestival haar relevantie heeft teruggegeven. In tegendeel zelfs: deze landen hebben dat prachtige festival doen afglijden naar een feest van wansmaak, en televoting heeft daar nog eens een schepje corruptie bovenop gedaan. Ook het aanhoudende gelobby voor de terugkeer van orkest en taalregel moet in dit licht worden gezien.

Het probleem is dus niet alleen ons te negatieve beeld van het Songfestival van nu. Het probleem is ook de verheerlijking van jaren waarin het Songfestival stilstond, en bijna als een volvretend Romeins Rijk ten onder was gegaan aan dalende kijkcijfers en uitblijvend hitsucces. De redding kwam, naast kordaat optreden van de EBU, toch vooral uit Oost Europa en een bedankje daarvoor is niet eens nodig. Af en toe erkennen dat wíj nu degene zijn die achterlopen, is meer dan genoeg.

Steef van Gorkum


Acties

Information

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers op de volgende wijze: