Democratie in kinderschoenen

14 04 2013

“Azerbeidzjan is een democratie in kinderschoenen”, zei mijn collega Dennis van Eersel vorig jaar. Het zal inderdaad nog wel even duren voor er zich in de ex-Sovjetstaat een journalistieke cultuur heeft ontwikkeld waarin ruimte is voor kritiek, opinie en context. Veel Songfestivaljournalisten ter plekke maakten zich daar vorig jaar druk over. Maar onze eigen journalistieke cultuur heeft ook nog een lange groeiweg te gaan.

kinderschoenen

Vergeleken met andere sportevenementen als de Tour de France, het WK voetbal of de Olympische Spelen is het mediacircus rondom het Songfestival relatief jong. Natuurlijk was er in 1975 ook een nieuwsitem over de winst van Teach In op het journaal. Maar het Songfestival als twee weken durend persevenement, met halve finales, repetities, en een voorrondeseizoen dat door internet over de hele wereld gevolgd kan worden – die ontwikkeling is behoorlijk recent.

En dat merk je. Journalisten eisten vorig jaar van de EBU garantie dat er in Azerbeidzjan kritische vragen gesteld mochten worden. Maar die vragen werden vervolgens niet gesteld! Net zoals ze de jaren daarvoor in Oslo en Düsseldorf ook al niet gesteld werden. Niet omdat autoriteiten ze verboden, maar omdat simpelweg niemand echt inhoudelijk werd. Menige persconferentie draaide daarmee uit op een fanfeestje, waarbij de artiest zelf vaak scherper uit de hoek kwam dan de vragenstellers.

Het probleem lijkt echter nog wel dieper te liggen dan dat. Niet alleen worden er louter poeslieve vraagjes gesteld – het systeem accepteert ook niets anders meer. Kritische noten zijn uit den boze. In Düsseldorf kreeg ik nota bene van collega’s op m’n kop, toen ik het gedurfd had aan de Moldavische band Zdob si Zdub te vragen of een band van hun kaliber het niet zonder eenwielers en puntmutsen af kon.

Er zijn meer voorbeelden. Dit weekend bijvoorbeeld wordt de redactie van ESF Magazine geweerd van het evenement Eurovision In Concert wegens een vermeend kritisch artikel afgelopen winter. Nog even los van het feit dat dit artikel in mijn ogen niets afdoet aan het succes van Eurovision In Concert – het idee dat een kritisch artikel een geldige reden zou zijn om journalisten te weren druist in tegen het idee van persvrijheid.

Het ontbreekt op het Songfestival dus aan ruimte voor kritische journalistiek. Dit probleem heeft een simpele oorzaak: een te groot deel van de geaccrediteerde pers op het Songfestival heeft geen journalistieke achtergrond. Van iemand die 50 weken in het jaar misschien wel groenteboer is, kun je geen professionaliteit verwachten. Voor hen is het Songfestival geen werk, maar een snoepreisje.

Maar waarom blijven de professionals zelf weg? Het antwoord op die vraag toont al even pijnlijk aan hoezeer de journalistieke cultuur op het Songfestival nog in de kinderschoenen staat: zij worden simpelweg geweerd. Wat de organisatie van EIC met ESF Magazine doet, is moeiteloos afgekeken van nationale omroep TROS, die ook al jarenlang iedere licht fronsende journalist accreditatie weigert. “Op Songfestivalgebied heb je in Wit Rusland meer persvrijheid dan in Nederland”, zei ik vorig jaar tegen zanger Jacopo Massa (Litesound). Ik wou dat het een grap was.

Daarmee wordt het huidige journalistieke klimaat gecreëerd, waarin vooral fans de persconferenties belegeren. Serieuze media moeten ofwel eieren voor hun geld kiezen ofwel plaats nemen buiten de deur. In zo’n klimaat wordt het bijna vanzelfsprekend dat journalisten elkaar corrigeren bij iedere licht kritische noot.

Op de lange termijn komt die strategie niemand ten goede. De toegelaten journafans bereiken met hun mierzoete stukjes slechts een klein handje Songfestivalvolgers. De professionals van bijvoorbeeld Volkskrant bereiken wél een groot publiek – maar zij mogen het festival zelf niet bijwonen. En hoe minder zij van het Songfestival meekrijgen, hoe ongenuanceerder hun berichtgeving wordt. Het imago van het Songfestival heeft daaronder zwaar te lijden.

Het is te hopen dat deze opeenstapeling van vicieuze cirkels kan worden doorbroken. Misschien dat de deelname van Anouk helpt, maar dan moet het wel van twee kanten komen. Enerzijds moeten omroepen grote media niet weigeren; ze zelfs carte blanche geven in hun berichtgeving. Anderzijds moeten journalisten het Songfestival serieus benaderen. Geen kwijlvragen, geen ongefundeerde kritiek, en zeker geen inperking van persvrijheid. Het is tijd voor een professionaliseringsslag. Tijd voor het kindje om naar de volwassen schoenmaat door te groeien.

Steef van Gorkum


Acties

Information

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers op de volgende wijze: